Is het mogelijk om de gitaar of de viool opnieuw uit te vinden? Sommige muzikanten als Alan Lamb, Jon Rose, Ellen Fullman, Arnold Dreyblad, Greg Malcolm en Paul Panhuysen menen van wel. Zij maakten hun levenswerk van het zoeken naar nieuwe manieren om met snaren om te gaan. Zo ontstonden twee stromingen. De eerste stroming gaat om de ontwikkeling van het "long string instrument". Dat werkt met longitudinale golven eerder dan transversale golven. Wat je hoort is dus de uitrekking en samentrekking van de snaar. In de praktijk gebeurt dat door de wind of door wrijving over de snaren. De tweede stroming is minder spectaculair en beoogt het aanpassen van de huidige snaarinstrumenten. Ellen Fullman werkt reeds meer dan twintig jaar aan het grootste instrument ter wereld: het long string instrument. Zij is er het bekendst mee geworden. Het instrument wordt nu voornamelijk aan haar toegeschreven. Haar werk bezit een kenmerkend, bijna orkestraal geluid, gebaseerd op boventonen die ontstaan door over de snaren te wrijven. Fullman wordt vaak in één adem genoemd met de Amerikaanse accordeoniste Pauline Oliveros. Oliveros legt zich toe op geluidsmeditatie en "deep listening". De veelzijdige Arnold Dreyblatt gebruikt ook snaarinstrumenten om tot minimale, boventoonrijke composities te komen. Daartoe ontwikkelde hij eigen, vervormde snaarinstrumenten en performancetechnieken. Hij is een leerling van Alvin Lucier: meester-uitvinder en de pionier van het long string instrument. Lucier ontwikkelde in 1979 zijn "long thin wire" als een volledig autonoom werkende installatie. Met een oscillator en een lange opgespannen draad verkreeg hij de meest geweldige drones. De kleine veranderingen van toon, ritme en timbre werden enkel en alleen door de snaar zelf veroorzaakt. Ook Ellen Fullman is begonnen aan haar instrument na het horen van Luciers experimenten. Paul Panhuysen past eveneens in dit rijtje. Deze Nederlander legt een persoonlijke nadruk op de plaatsgebondenheid van zijn werk. De esthetiek is voor hem meestal evenwaardig aan het geluid. De toeschouwer staat vaak midden in zijn installatie - waarbij het moeilijk te zeggen is waar de installatie nu begint of eindigt - en wordt zelfs uitgenodigd om erop te spelen.		"As I went under the new telegraph wire, I heard it vibrating like a high harp overhead. It was as the sound of a far-off glorious life, a supernal life, which came down to us, and vibrated the lattice work of this life of ours" (Alan lamb) Alan Lamb klimt in Australië op telefoonpalen om er de eolische karakteristieken van de kilometerslange kabels op te nemen. Filosofen van Pythagoras tot Henry David Thoreau waren reeds gefascineerd door de eolische harp. Dat Griekse instrument produceert geluid louter door de wind die over de snaren blaast. Lamb past het zelfde concept toe op grotere schaal. Hij werkt al sinds midden de jaren zeventig aan het perfectioneren van de opnames. Ook in Australië reisden Jon Rose en Hollis Taylor bijna 25.000 kilometer om in de meest afgelegen gebieden geluiden van omheiningen op te nemen. Soms lieten ze gewoon de wind spelen, andere keren kwamen er ook een vioolboog en drumstok aan te pas. Ook andere evoluties verdienen aandacht. De Nieuw-Zeelander Greg Malcolm, de Duitser Volker Staub, de Amerikanen Dan Overholt en Charles Nichols wijden hun leven aan het verbeteren van instrumenten. Greg Malcolm verbouwt samen met Peter Stephens, een professionele instrumentenbouwer, gitaren met verschillende snaargroepen. Malcolm speelt er hypnotiserende en evoluerende folkmelodieën op, vaak onderbouwd met een drone. Volker Staub is een jonge componist die primaire materialen als glas, metaal en hout gebruikt in experimentele installaties en instrumenten. Vaak klinkt zijn muziek dan ook vrij naakt en ongepolijst. Dan Overholt ontwikkelde de "overtone violin", een viool die is uitgebreid met een intelligente sensor die de bewegingen van de violist opneemt en de vibraties van de snaren corrigeert. Charles Nichols maakte de "v-bow", een snaarloze viool met een sensorgevoelige vioolboog. Zowel Overholt als Nichols willen daarmee de expressieve mogelijkheden van de viool vergroten. Deze opsomming is slechts het topje van de ijsberg. Overal proberen muzikanten de beperkingen van hun instrument te omzeilen, geluidswetenschappers en programmeurs slaan de handen in elkaar. In de hele wereld zijn interessante experimenten aan de gang en met "A Long Thin Wire" presenteren wij u een kleine introductie.
		ELLEN FULLMAN [usa] + KONRAD SPRENGER [ger] Ellen Fullman begon te experimenteren met lange snaren toen ze kennis maakte met Alvin Luciers "Music on a Long Thin Wire". 'The Long String Instrument' heet het project dat uit deze fascinerende ontdekking voortvloeide. Het eerste prototype kwam in 1980 tot stand. Fullman maakte toen gebruik van met water gevulde, versterkte metalen bakken, waaraan ze snaren bevestigde. Met een strijkstok bespeelde ze de snaren, terwijl het water voor een wahwah-effect zorgde. Bij wijze van toeval ontdekte ze ook dat de snaar in de lengte met je hand strijken een luid en zuiver geluid opleverde. Ze bleef experimenteren en perfectioneerde haar instrument. Dankzij de jarenlange toewijding, ontwikkelde ze verschillende speeltechnieken voor haar 20-meter lang instrument. Wat Fullmans muziek fascineerend maakt, zijn de boventonen die de snaren veroorzaken. Het controleren van de snaren is een huzarenstukje. Variaties in plaats, druk, snelheid, richting en lengte van de snaarstrelingen, hebben effect op de klank. Naast het wrijven met de handen, wordt er zo nu en dan ook eens getokkeld of wordt de strijkstok tevoorschijn gehaald. In het verleden werkte ze onder andere samen met het Kronos Kwartet, de Deep Listening Band, Pauline Oliveros en vocaliste Tina Marsh maar nu is het dus een samenwerking met de Duitser Konrad Sprenger, geworden die met haar de sublieme cd "Ort" opnam, gebaseerd op oude volksliedjes. +track+
		GREG MALCOLM [nz] "Homesick for Nowhere" van Greg Malcolm was nummer één in onze eindejaarslijstje van 2003 maar de Nieuw-Zeelander bleef tot nu toe op bijna misdadige wijze ondergewaardeerd. Malcolm gebruikt drie gitaren, één op zijn schoot en twee op de grond, en manipuleert deze simultaan om verscheidene onafhankelijke stemmen te verkrijgen. Hij verwerkt graag, en onopvallend, etnische vondsten of oude jazznummers tussen zijn eigen nummers. De muziek klinkt hypnotisch en maakt op een bijzondere manier, zonder al te nadrukkelijk te zijn, gebruik van de karakteristieken van zijn omgebouwde gitaren. +track+